Florimar

Satureja montana

Bonenkruid

Er zijn twee soorten bonenkruid: Satureja montana en Satureja hortensis. Het verschil tussen deze twee is dat de Satureja hortensis beduidend kruidigachtiger, kleiner en minder intens groen is dan de Satureja montana.
Beide soorten worden hoe dan ook veel gebruikt vanwege hun therapeutische en aromatische eigenschappen, die ongeveer hetzelfde zijn: beide hebben sterk geurende blaadjes.

Oogsten en bewaren

Van het bonenkruid worden vooral de blaadjes gebruikt. Deze blaadjes hebben een zeer intens aroma; maar ook de bloemen worden vaak gebruikt. Als je verse blaadjes gebruikt moet je ze plukken in de zomer en de herfst, als je ze wilt drogen moet je ze plukken in de periode tussen het einde van de lente en het begin van de zomer, dus voordat de plant bloeit, omdat je dan het volle, licht gepeperde aroma kunt behouden.

Therapeutische en gunstige eigenschappen

Om de therapeutische eigenschappen van bonenkruid intact te laten, wordt aangeraden om het in bosjes te bewaren en pas fijn te maken op het moment dat je het gaat gebruiken.
Bonenkruid gebruikt je rauw of als aftreksel tegen vermoeidheid, spijsverteringsproblemen, ontstekingen aan de darmen en bronchitis.
Een afkooksel van bonenkruid toevoegen aan het badwater is verfrissend voor het lichaam, goed tegen vermoeidheid en opgezette enkels en het reinigt de huid. De spannende eigenschappen van bonenkruid worden versterkt in dit  stimulerende bad: doe 100 gram van een mengsel van bonenkruid, rozemarijn, citroenverbena en salie (in gelijke delen) in een paar liter kokend water. Laat het een kwartier intrekken, filter het en doe het daarna bij het badwater. Ga dan ongeveer twintig minuten in bad zitten.  
Een aftreksel van bonenkruid is een uitstekend natuurlijk middel, omdat het de spijsvertering helpt en maagpijn en darmgassen vermindert. Als je het op je haar doet, versterkt het de haarwortels.  
Om rimpels te verminderen doe je 4 gram bonenkruid en salie (in gelijke delen) gedurende tien minuten in een halve liter kokend water.  Doe dit aftreksel vervolgens in gaaskompressen en leg ze op de huid.
Let op, aftreksel en afkooksel is niet hetzelfde, er is een verschil. Een aftreksel krijg je door plantendelen toe te voegen aan water nadat het gekookt heeft, terwijl je bij een afkooksel de plantendelen in koud water doet dat je daarna aan de kook brengt.

Weetjes

Bonenkruid, dat ook ansjoviskruid genoemd wordt omdat het net als oregano gebruikt wordt om ansjovispasta op smaak te brengen, staat sinds de Oudheid bekend als afrodisiacum.  De naam, die afstamt van het Latijnse woord satyrus, betekent dan ook saterkruid (volgens de mensen in de oudheid beschikte het mythologische personage sater over een vroegrijpe agressieve sensualiteit). De  mythologische figuren uit die tijd hadden inderdaad een harig uiterlijk. De Romeinen maakten gebruik van dit sterk geurende mediterrane kruid om sauzen en azijn te kruiden. De Grieken droegen het op aan Dionysos, die de gave had om mannen en vrouwen hun remmingen te laten verliezen zodat ze zich konden overgeven aan wilde en bevrijdende dansen. Bonenkruid is door rondtrekkende Benedictijner monniken naar Noord en Midden-Europa gebracht en lange tijd geloofde het volk dat het een "geluksplant" was. Het werd de monniken echter snel verboden om deze plant te verbouwen en te gebruiken, omdat het onderdrukte seksuele instincten opwekte en stimuleerde.
De Heilige Hildegard echter, beval bonenkruid aan als middel tegen jicht, verlamming en diarree. In de Renaissance kreeg het de naam ‘saus voor de armen’, en in de 17e eeuw werd het door de arts Pietro d'Argellata aangeraden als afkooksel in de wijn, om zweren in de mond te genezen.  
In de moderne tijd had bonenkruid zijn gloriemoment in het tijdperk van Lodewijk XIV, ofwel de Zonnekoning, die zowel de smaak als de krachten van dit kruid wist te waarderen.
Florimar

Gebruik in
de keuken

In de keuken wordt bonenkruid gebruikt om met zijn bijna pikante, scherpe smaak verschillende gerechten op smaak te brengen. Ook komt het de spijsvertering ten goede.
De blaadjes worden gebruikt om vlees- en visgerechten, peulvruchten, tomatensauzen, hartige taarten, worstjes, vullingen, sauzen, marinades, gebraad, soepen en groentes als spruitjes, savooiekool, tuinbonen, sperziebonen en aardappels op smaak te brengen. Daarnaast wordt het gebruikt bij de productie van honing en bij de bereiding van likeuren. Het wordt ook aangeraden in recepten waarin wijn gebruikt wordt.
Het is niet raadzaam om bonenkruid lang te verhitten. Je kunt het beter aan het einde van het kookproces toevoegen.
Florimar

Recepten