Florimar

Basilicum

Basilicum

Basilicum komt oorspronkelijk uit Tropisch Azië en is via het Midden-Oosten over Europa verspreid, eerst in Italië en Zuid-Frankrijk en van daaruit over alle Europese landen. In Amerika begon de verspreiding van basilicum vanaf de eerste expedities, aangezien de reizigers het altijd meenamen omdat het als medicinale plant gezien werd.   
Er bestaan ongeveer 40 soorten basilicum. De twee soorten die normaalgesproken gebruikt worden zijn: de scherp geurende "Genovese" en de “Napolitano”, die een soort slablaadjes heeft en delicater is, met een vleugje munt.  Andere soorten zijn de ‘Ocimum basilicum minimus'  met kleine blaadjes, en de "mammoet”-variant, met hele grote bladeren (de soort die het meest geschikt is om te drogen). Tenslotte bestaan er ook soorten met gekleurde blaadjes: basilicum met rode gekartelde bladeren en Dark Opal, die vooral verbouwd wordt voor decoratiedoeleinden.

Oogsten en bewaren

Basilicumblaadjes worden geleidelijk geplukt. Je snijdt ze af met bladsteel en al.
Normaalgesproken worden de blaadjes vers gegeten. Ze kunnen echter ook op verschillende manieren bewaard worden: je kunt ze, onder een goede olijfolie in glazen potten doen of invriezen. In de ijskast kun je ze, gewikkeld in een theedoek maximaal twee dagen bewaren. Je kunt ze fijnstampen in een vijzel om de cellen die essentiële olie bevatten kapot te maken en om het aroma vrij te laten komen. Bevroren blaadjes behouden hun smaak gedurende een paar maanden. Gedroogd verliezen ze hun smaak en ruiken ze een beetje naar hooi.

Werkwijze voor gebruik

All’antico erborista per la raccolta del Basilico, pianta sacra, era imposto un rituale complesso: doveva indossare vesti pulite, astenersi da contatti impuri e lavare la mano nell’acqua di tre diverse fonti, ma certo sono solo leggende.
La medicina popolare agli estratti, infusi ed altre preparazioni di Basilico ha accreditato proprietà analgesiche, antinfiammatorie, antispasmodiche, bechiche, carminative, diaforetiche, diuretiche, emmenagoghe, sedative, stomachiche, toniche e, non ultime, afrodisiache! Le foglie fresche, pestate, si ritiene siano antisettiche e giovino per le punture di zanzara. Polvere di Basilico nelle narici giova nei casi di rinite cronica.

Therapeutische en gunstige eigenschappen

Basilicum is niet alleen een fantastische aromatische plant die meer smaak aan een groot aantal gerechten uit de mediterrane keuken kan geven, maar, dankzij zijn typische eigenschappen, ook een efficiënt natuurlijk hulpmiddel bij het genezen van verschillende ziektes. Rauwe basilicum kan verschillende soorten ontstekingen afzwakken of genezen, zoals verkoudheid en huidaandoeningen. Basilicum heeft eigenschappen waardoor de spijsvertering beter gaat.  Daarbij is het eetlust opwekkend, versterkt het het zenuwsysteem en verlicht het angsten en nervositeit; het werkt tegen slapeloosheid en kan ook gebruikt worden tegen astma, bronchitis en hoest, verkoudheid, griep en hoofdpijn.  Bovendien bevordert het de productie van moedermelk tijdens het zogen en verlicht het insectenbeten.
Keelpijn verlicht je door te gorgelen met een aftreksel van basilicum.
Als je het bij het badwater doet, zuivert het de huid en geeft het bovendien een aangename geur af.

Weetjes

De naam stamt uit de Middeleeuwen en komt van het Latijnse woord basilicum, dat is afgeleid van het Griekse basilikon  ("koninklijke, majestueuze plant"), dat op zijn beurt weer afstamt van basileus, koning.
Volgens sommige interpretaties wordt het zo genoemd omdat het gebruikt werd om parfums voor de koning te maken. Volgens andere interpretaties houdt het verband met een heilig gebruik van oude Hindoe volken of gewoon door het “koninklijk” belang dat aan deze plant wordt toegeschreven.
Zeker is dat de Aziaten als eerste basilicum zijn gaan verbouwen. Daarna kwamen de Galliërs, voor wie het een heilige plant was. Dat geloof was zo sterk dat de blaadjes alleen geplukt mochten worden door mensen die een ingewikkeld reinigingsritueel hadden gevolgd. De Egyptenaren gebruikten de plant bij het bereiden van de balsem die werd gebruikt om de doden te balsemen. In de Romeinse cultuur werd basilicum behalve in de keuken (Apicius gebruikt basilicum in zijn recepten) ook veel gebruikt  in de geneeskunde als helend kruid, om wonden te genezen. Volgens Plinius de Oudere zouden de blaadjes bovendien een sterk afrodisiacum zijn en daarom werd het het symbool van de verliefden. In de Middeleeuwse symboliek daarentegen werd basilicum het symbool van de haat. In de Decamerone, vertelt Boccaccio het verhaal van Elisabetta da Messina die het hoofd van haar minnaar in een pot basilicum had begraven en water gaf met haar tranen. De kruisridders vulden hun schepen met basilicum om insecten en vieze luchtjes te verjagen. In India is de basilicumplant heilig en mag daarom niet gegeten worden; in Frankrijk daarentegen heeft basilicum net als in het oude Griekenland een koninklijke naam: het heet daar dan ook “herbe royale”.
In de bloementaal heeft de naam basilicum verschillende betekenissen. Allereerst heeft basilicum in het westen altijd symbool gestaan voor erotiek en dan gekoppeld aan de eigenschap dat het de conceptie bevordert. Bloeiende basilicumtakken in een vaas in een kamer zouden harmonie en rust binnen het gezin brengen.
Volgens de Indiase geneeskunde is basilicum, ook nu nog, een uitstekende reiniger, zowel voor het lichaam als voor de geest.
Florimar

Gebruik in
de keuken

Deze sterk aromatische plant wordt in de Italiaanse en de Aziatische keuken gebruikt. Maar pas aan het einde van de achttiende eeuw is basilicum terug te vinden in geschreven teksten.
Basilicum moet vers verwerkt worden en pas op het laatste moment aan de gerechten worden toegevoegd: door verhitting neemt de smaak snel af totdat hij zelfs neutraal wordt en er weinig van de geur overblijft.
Basilicum is moeilijk te combineren met andere kruiden. Je gebruikt het in salades, bij rijpe tomaten, bij groentes (courgettes, aubergines, paprika’s, etc.), knoflook, zeevruchten, vis (harder), roerei, omeletten, kip, konijn, eend, rijstsalades, soepen, pasta en tomatensauzen. 
Samen met kaas, pijnboompitten, knoflook en olijfolie is basilicum het hoofdingrediënt voor pesto genovese, een saus die kenmerkend is voor de Ligurische keuken.
In de Aziatische keuken, vooral in Taiwan, wordt basilicum veel gebruikt in soepen. Hele blaadjes gaan bij gefrituurde kip of ze worden gebruikt om melk en room op smaak te brengen.
Florimar

Recepten